A
3A
3A software - authorization, authentication administration - trzy grupy procedur decydujących o bezpieczeństwie i szczelności systemów komputerowych.
@
'at' (por. łac. ad czyli do), jeden z symboli Internetu, nazywany często 'małpką' lub 'małpą'. Nawiasem mówiąc akurat tego lokalnego odpowiednika 'at' brak w zestawieniu określeń używanych w różnych językach (Karen Chung, Tajwan): myszka, trąba słonia (także: ucho słonia), małpi ogon, robak/larwa, kocia stopa, ucho, bułka z cynamonem, strudel, stuknięte 'a'. Symbol @ spotykany jest nie tylko w adresach pocztowych jako separator nazwy skrzynki i nazwy serwera ale np. w Perl-u poprzedza nazwy tablic a w php umieszczony przed nazwą funkcji blokuje wyświetlanie komunikatów o błędnym użyciu.
abend
abnormal end - błędne zakończenie akcji; często również nazwa pliku z zapisem błędnych działań systemu (nazywanego logiem ) - np. abend.log w Novell NetWare.
abrewiatura
Skrót nazwy, utworzony zwykle z pierwszych liter tworzących ją słów, używany i nadużywany także w tym leksykonie. Jest kompromisem pomiędzy precyzją opisu i zwięzłością. Abrewiatura bywa trudna do rozszyfrowania, jak PCMCIA. Niekiedy te same skróty dotyczą zasadniczo różnych obiektów (instytucji), zresztą nie tylko w informatyce: WWF oznacza zarówno World Wide Found for Nature jak i World Wrestling Federation. Szczególnie cenione są abrewiatury obdarzone autonomicznym znaczeniem, np. SOAP; RADIUS (Remote Authentication Dial-In User Service); AJAX (Asynchronous JavaScript + XML); por. także kolejne hasło w leksykonie.
ACID
Atomicity, Consistency, Isolation, Durability
- atomowość, spójność, izolacyjność, trwałość - pożądane właściwości transakcji bazodanowej.
ACL
Access Control List
Lista uprawnień użytkowników dotyczących zmiany zakresu uprawnień innych użytkowników w stosunku do pików, katalogów, a także obiektów (np. w NDS  w systemie Novell NetWare).

ActionScript
język skryptowy aplikacji Flash.

Dla znających JavaScript dobrą wiadomością jest to, że poczynając od wersji Flash 5 ActionScript jest podzbiorem ECMAScript 1.0, skądinąd niemal nieodróżnialnego od Netscape JavaScript 1.4.

ActivePerl

Wersja Perl dla Win32  (w praktyce Win32 oznacza Windows95/98  i Windows  NT/2000/XP). Wyróżnia się łatwością instalacji i dostępu do bibliotek.
ActiveX
Jeden z alternatywnych zestawów technik (OLE, OLE2, COM, DCOM) udostępniających interaktywnie sieć; opracowany przez Microsoft. Programy (applety) ActiveX nazywane są controls. Mogą być osadzane na stronach web-owych w formie np. interaktywnych  obiektów graficznych. [Więcej]
ActiveX scripting
Zbliżona do Javy  technika MS włączająca silniki skryptowe ( script engines) i hosty skryptowe (scripting hosts ). PerlScript, VBScript ,  JScript  są językami programowania, które mogą być osadzane w hostach skryptowych takich  jak WSH ( Windows Scripting Host),  MS Exchange i ASP  (Active Server Pages). Wtyczka programowa ( plug-in) o nazwie NCompass  umożliwia korzystanie z ActiveX  również podczas użycia  Navigatora.
ADC
Analog/Digital Converter; przetwornik  analogowo-cyfrowy.

ADN
Advanced Digital Network - linia 56Kbps

ADO
ActiveX Data Objects - wchodzący m.in. w skład IIS mechanizm udostępniania danych. Model ADO daje zestaw obiektów, właściwości i metod do tworzenia skryptów udostępniających zawartość baz danych. Bazami mogą być zarówno wielkie systemy takie jak Oracle lub SQL Server jak i wchodzący w skład zwykłego pakietu biurowego MS Access. Centralnym obiektem ADO jest zbiór rekordów - Recordset; poczynając od wersji ADO 2.1 podtrzymywany jest XML, dzięki czemu zbiór wierszy może być przechowywany jako dokument XML.
ADO+
ActiveX Data Objects PLUS - następca ADO różniący się od niego zarówno składnią jak możliwościami (m.in. dzięki DataSets).
Adobe Acrobat

Dostępne bez ograniczeń (free)  oprogramowanie firmy Adobe Systems, Inc., pozwalające odczytywać  dokumenty w formacie PDF (Portable Document Format). Program udostępnia m.in. skalowalną grafikę i może być używany  na wszystkich najczęściej spotykanych  platformach. (Adobe oznacza także mieszaninę gliny i słomy stosowaną do wyrobu cegieł).
adres e-mail
Typowy adres pocztowy zapisujemy w postaci: nazwa_użytkownika@nazwa_hosta.nazwa_domeny . Pierwszy fragment adresu (przed 'małpką') dotyczy posiadacza  konta,  drugi oznacza adres DNS  serwera przechowującego korespondencję. Nazwa_użytkownika to właściwie nazwa  skrzynki pocztowej tego użytkownika. Lewy kraniec  nazwy domeny zajmuje nazwa komputera lub  jej odpowiednik. Prawy kraniec nazwy dotyczy  domeny    najwyższego rzędu. Może to być np. trzyliterowa nazwa domeny  pierwszego  rzędu, bądź  dwuliterowa nazwa  kraju wg. specyfikacji ISO 3166 . Niekiedy trzyliterowe  nazwy  domen  pierwszego rzędu, takie jak  edu, stają się nazwami  drugiego rzędu, np. w nazwie  edu.pl.
ADSL
Asymmetric Digital Subscriber Line - metoda szybkiego przesyłania danych przez zwykłe linie telefoniczne dzięki ich skonfigurowaniu do łączenia określonych lokalizacji. Asymetria dotyczy różnicy prędkości w przyjmowaniu i wysyłaniu danych (odpowiednio 1.544Mbps i 128Kbps, chociaż w zasadzie możliwe są większe prędkości).

AFS

AFS (Andrew File System) rozproszony system plików opracowany w Carnegie Mellon University. System zarządzany  jest przez programy typu  client i server.  Dla użytkownika  widoczny jako olbrzymi dysk wirtualny lub metafolder zawierający foldery rozsiane  w fizycznie odległych komputerach - AFS umożliwia dzielenie zasobów zarówno w sieciach lokalnych (LAN) jak i rozległych (WAN).
 

aglet
rodzaj apletu przenoszącego stan wykonania podczas transmisji w sieci. Termin wprowadzony przez IBM; ma też tradycyjne znaczenie słownikowe
AI (Artificial Intelligence)
Sprzęt i oprogramowanie pozwalające imitować  inteligencję ludzką m.in. w zagadnieniach badawczych, edukacyjnych a także  np. w grach strategicznych. Dawna nazwa computer intelligence (Alan Turing, 1950)  została zastąpiona przez obecnie używane określenie w 1955 r.(John McCarthy).
akumulator
Rejestr, z którego pobierany jest jeden z argumentów operacji i do którego zapisywany jest wynik.
algorytm
Szczegółowy skończony spis działań pozwalających wykonać zadanie, dobrze określona metoda rozwiązania problemu. Bardziej formalnie, algorytmem nazywa się sekwencję działań, którą może wykonać system równoważny uniwersalnej maszynie Turinga.  Samo słowo algorytm pochodzi od zlatynizowanej wersji nazwiska perskiego matematyka Al-Chuwarizmiego.
algorytm genetyczny (genetic algorithm - GA)
Tak nazywa się algorytm naśladujący wzory ewolucji biologicznej - dobór naturalny, dostosowanie, rozmnażanie, krzyżowanie się, mutacje, etc. (por. programy demonstracyjne w Java)
alias
Zastępcza nazwa obiektu .  

    Na przykład w niektórych programach pocztowych użytkownik o nazwie username100  może występować pod swoim pełnym imieniem i nazwiskiem w nazwie skrzynki  pocztowej (zamiast spacji zwykle używana jest wówczas kropka albo łącznik):  Imię.Nazwisko. Wprawdzie serwer  nie zna takiego użytkownika ('zna' jedynie użytkownika username100), jednak program  pocztowy przyporządkowuje  aliasowi Imię.Nazwisko nazwę username100 i dzięki temu kieruje list do właściwej  skrzynki.
    Alias oznacza także  zmianę znaczenia polecenia. Np. w środowisku Linux typowym przykładem  użycia aliasu jest zmodyfikowanie polecenia ls (w pliku .bashrc_profile) poprzez dodanie opcji  tak, aby  wyświetlane nazwy i atrybuty plików były zróżnicowane kolorystycznie, zależnie od typu plików: alias ls="ls =al --color"

    Innym przykładem jest użycie aliasów nazw tabel w poleceniach SQL, na przykład w stosunku do klasycznych tabel Scotta z RDBMS Oracle:

select unique a.deptno, b.loc from emp a, dept b
where a.deptno=b.deptno;

W tabeli emp (employee) dostępny jest m.in. numer wydziału deptno (department number), w którym zatrudniony jest każdy z pracowników a w tabeli loc (location) oprócz numeru znana jest również lokalizacja wydziału. W przytoczonej kwerendzie a i b są aliasami reprezentującymi odpowiednio emp i loc.
alfanumeryczny (alphanumeric)
Określenie symboli (liter, cyfr, znaków interpunkcyjnych, itp.) umieszczonych na standardowej klawiaturze (keyboard).
alt
Atrybut znacznika IMG, pozwalający wyświetlać tekst przed pojawieniem się na ekranie  odpowiedniego elementu graficznego; tekst  niekiedy zastępujący ten element  (np. wówczas, gdy oryginalny plik graficzny został uszkodzony lub usunięty  z podanej lokalizacji).
Alt oznacza także nazwę jednego z klawiszy modyfikujących działanie innych klawiszy  standardowej klawiatury  (nazwa klawisza  <Alt> pochodzi od alter- zmieniać).
AltaVista

Przeszukiwarka  stron internetowych opracowana w Digital Palo Alto Lab. w 1995r .
 

ALU
Arithmetic Logic Unit - część procesora wykonująca operacje arytmetyczne (dodawanie, odejmowanie...) i logiczne (AND, OR, XOR ,...) na bajtach lub słowach.
AMD

Advanced Micro Devices - producent m.in.  procesorów  Athlon i Opteron  opartych o technologię 0.09mm.  W pierwszym kwartale roku 2003 (dane Mercury Research) Intel sprzedał 81.7% wszystkich (t.j. używanych w komputerach biurkowych, serwerach i notebookach) procesorów o architekturze x86, czyli  mniej o 2.8% w porównaniu z poprzednim kwartałem; w tym samym czasie udział AMD wzrósł z 13.8% do 16.6%.Obecnie (2004) jednym z flagowych procesorów AMD jest 64-bitowy Opteron 848 2.2GHz, tańszy od porównywalnego Xeon MP 2.8 GHz.W procesorze Athlon FX-55 zastosowano we wswpółpracy z IBM technologię Dual Stress Liner, przyspieszającą pracę tranzystorów o 24%. Procesory przeznaczone dla komputerów domowych reprezentuje od jesieni 2004 procesor Sempron.
animacja
Stosowany na stronach WWW zabieg wyświetlania kolejnych stadiów ruchu zapisanych np. w formacie GIF. W wypadku zauważonego spowolnienia procesu wyświetlania strony można animację  wyłączyć  (w przeglądarce Netscape poleceniem Edit>Preferences...>Stop Animation).
anomalia
Cecha tabeli utrudniająca zapis i dostęp do danych a nawet mogąca spowodować ich niespójność (niezgodność z odwzorowanym systemem). Czasem wyróżnia się anomalie wstawiania, modyfikacji i usuwania. Anomalie usuwane są stopniowo w procesie normalizacji.
Anonymous FTP
patrz FTP
ANSI
 American National Standards Institute. ANSI oznacza również zestaw znaków wprowadzonych w 1985 r., głównie  ze względu na potrzeby środowiska graficznego Windows 1.0. W odróżnieniu  od klasycznego zestawu ASCII użyto tutaj 8 bitów  do kodowania znaków. Zestaw znany jest także jako Latin 1.
antialiasing
(anti-aliasing) - jedna z technik poprawiających wygląd grafiki i tekstu na ekranie. Polega za zastępowaniu "schodków" widocznych  przy niskiej rozdzielczości w profilu np. litery  przez wstawki o  różnych stopniach szarości (lub różnych stopniach nasycenia innej barwy, jeśli  litera nie jest czarna). Dzięki temu widoczne kontury znaku ulegają wygładzeniu,  niemal tak, jakby znak był wyświetlany przy znacznie wyższej rozdzielczości.

Apache
 

Chyba najczęściej (oceny z maja 2002 mówią o 56-procentowym udziale) używany serwer webowy. Dostępny dla większości systemów operacyjnych, w tym dla platformy Win32; często instalowany wówczas jako kolejny serwer. Projekt Apache jest częścią prac Apache Software Foundation.
API
 Application Programming Interface - metoda przypisana do systemu operacyjnego (lub innej aplikacji), umożliwiająca  programiście komunikację z systemem. Metoda alternatywa w stosunku do interfejsu poleceń (np. command w DOS)  lub interfejsu  GUI,   znanego m.in. ze środowiska Windows. API w formie np. biblioteki procedur umożliwiają dostęp do bazy danych, systemu operacyjnego, itp. z poziomu jakiegoś języka programowania.
aplikacja
Program użytkowy. Małe programy w środowisku Windows czasem nazywa się miniaplikacjami  lub akcesoriami.
applet
Prosty program komputerowy, wykonujący określone zadanie, uruchamiany z wnętrza większego programu. Zwykle appletem  nazywa się program przesyłany poprzez Internet, np. mały program w języku Java,  osadzany w pliku html,  wykonywany przez przeglądarkę (gdy przeglądarka ładuje stronę zawierającą applet , wówczas wysyła do appletu żądanie rozpoczęcia wykonania; applet może zostać również wykonany przez program appletviewer uruchomiony w oknie DOS. Zadanie appletu może polegać  np. na utworzeniu połączenia z komputerem, który go wysłał.

Appletem nazywa się również graficzną reprezentację aplikacji, urządzenia, itp.,  stosowaną w środowisku Windows (w starszych  wersjach środowiska nazywaną ikoną).

APPLET oznacza także znacznik w języku HTML , pozwalający przyłączać applet Javy do strony html. Poczynając od specyfikacji HTML 4.0,  tę rolę spełnia znacznik  OBJECT. Odpowiednikiem appletu wykonywanym na serwerze Javy jest servlet. Do terminu applet  nawiązują też  m.in. scriptlet, statlet, physlet, doclet, portlet (element składowy przy budowie portalu) i zapewne inne określenia.
architektura trzywarstwowa
(three-tier/three-tiered architecture) - architektura client-server podzielona na interfejs użytkownika, logikę przetwarzania (reguły/logikę biznesu) i bazę danych. Warstwy te, zaprojektowano jako działające niezależnie (niekiedy na różnych platformach), co pozwala dokonywać zmian w dowolnej warstwie bez ingerencji w pozostałe. Warstwa 'reguł biznesu' może składać się z wielu warstw; mamy wtedy do czynienia z architekturą wielowarstwową.
argument
Stała, zmienna, lub wyrażenie wprowadzane do procedury  (funkcji).
ARP
Address Resolution Protocol - składnik zestawu TCP/IP  używany do dynamicznego  określania fizycznego adresu niskiego poziomu, odpowiadającego adresowi IP  wyższego poziomu dla danego hosta .
ASCII
(American Standard Code for Information Interchange ) - standard kodowania liter, cyfr, znaków interpunkcyjnych, znaków semigraficznych a także np. operacji takich jak powrót karetki. ASCII używa do kodowania 7 bitów, t.j. może łącznie opisać 128 różnych stanów. ASCII jest podzbiorem 8-bitowego kodu ANSI (American National Standard Institute), niekiedy  nazywanego także  'rozszerzonym ASCII'. W Europie modyfikacje  zestawu  ASCII oznaczane są akronimem ISO (International  Standards Organization ), np. ISO-8859-2.
    Pomimo dominacji środowiska  graficznego część plików w Internecie nadal dostępna jest w formacie ASCII (oprócz tekstów źródłowych są to także pliki typu  readme; ASCII wciąż pozostaje lingua franca Internetu),  dzięki temu pliki można bezpośrednio edytować przy użyciu najprostszych narzędzi. Tekst bywa często uzupełniany umownymi zestawami znaków ('buźkami'-emoticons) przejętymi z wczesnych stadiów rozwoju korespondencji  sieciowej:
:-)          uśmiech (spotykany także w uproszczonej wersji:  :)   )
:-D        śmiech
;-)          mrugnięcie
:-/          dezaprobata
:-o         zdziwienie
>:(         gniew
:'-(         płacz
:-p         pokazanie języka
ASP
Microsoft Active Server Pages - środowisko aplikacyjne pozwalające łączyć języki/narzędzia (m.in. Hypertext Markup Language (HTML), Extensible Markup Language (XML), Component Object Model (COM)) w celu tworzenia elementów dynamicznych stron webowych, takich jak  skrypty  generujące pliki  HTML na serwerze web -owym  i przesyłające je do przeglądarki. Skrypty te mogą przywoływać inne programy do wykonania zadań takich jak udostępnienie  bazy danych, wykonują więc zadania tradycyjnie realizowane przez skrypty cgi. Zwykle  podkreślana przewaga ASP polega na zoptymalizowaniu kodu ze względu  na wielodostęp i wielowątkowość. Można powiedzieć, że skrypt ASP to dokument  html z dodatkowymi wstawkami kodu, napisanymi np. w języku  VBScript  i ograniczonymi specjalnymi znacznikami, zwykle w skrótowej postaci: <% .....%>. VBScript jest  tu językiem domyślnym, można jednak używać  także języków: Java, JavaScript, JScript (ten ostatni jest  implementacją JavaScript dokonaną przez Microsoft ) i innych. Zewnętrznie skrypty ASP różnią się  od zwykłych plików HTML użyciem rozszerzenia .asp (.aspx w wersji .NET). Technika ASP została opracowana przez Microsoft i zastosowana w serwerze IIS ver. 3.0, 4.0, 5, znanym z Windows NT i Windows 2000, a także w serwerze Personal Web Server(PWS) dla Windows 9x. Kolejne wersje ASP, poczynając od wersji 1.0 zainstalowanej w IIS 3.0 w r.1996, poprzez 2.0, wbudowaną w serwer webowy, aż do wprowadzonej z Windows 2000 i IIS 5.0 wersji 3.0, są obecnie (t.j. poczynając od r.2000) zastępowane przez ASP.NET.

Skrót ASP oznacza także 'usługowe' udostępnianie aplikacji w sieci - Application Service Providing.
ASP.NET

'Następca' ASP w wersji 3.0 (wcześniej znany jako ASP+) przedstawiany przez MS jako oferujący nowy paradygmat w tworzeniu skryptów po stronie serwera. Strony ASP.NET nie są interpretowane lecz kompilowane (por. CLR - common language runtime). Z pewną przesadą mówi się, że ASP.NET oznacza przejście 'od pisania skryptów do programowania'. W operacjach bazodanowych, zajmujących w tradycyjnym ASP dużo czasu, uczestniczy moduł cache. ASP.NET jest 'niezależny od języka'; domyślnie podtrzymywane są języki: VB, C#  i JScript (dostępne są również wersje Perl.NET, Cobol.NET, Python.NET i in.). Warto wspomnieć, że języki .NET dziedziczą sporo po po poprzednikach, także ich niekoniecznie najlepsze cechy - np. VB.NET nie rozróżnia małych i dużych liter i stosuje apostrof jako początek komentarza podobnie jak to robił VBScript, a C# przeciwnie, jeśli chodzi o wielkość liter, a  znów komentarz rozpoczyna podwójny slash, wszystko wzorem C++. Obiekty utworzone w którymś z języków .NET mogą być używane, dziedziczone i rozszerzane w pozostałych językach dzięki technologii CLR przekształcającej kod wejściowy w formę pośrednią MSIL. Wszystkie języki .NET są językami obiektowymi, sterowanymi przez zdarzenia i kompilowanymi na serwerze. Obecnie (2002) platforma .NET jest dostępna (bez potrzeby instalowania Service Pack) dla systemu Windows 2000 i Windows XP. Dodatkowych zabiegów wymaga jednak instalacja na serwerze będącym kontrolerem domeny (domain controller).
assembler
System ułatwiających zapamiętanie oznaczeń (mnemonik ) rozkazów maszynowych. 

Także program tłumaczący z języka assemblera na kod maszynowy.
asterisk
gwiazdka "*", oznaczająca symbol mnożenia, a także   tzw. wildcard, znak globalny, zastępujący dowolną sekwencję znaków.
at
patrz @
ATL
Active Template Library - jedno z narzędzi ułatwiających tworzenie plików  źródłowych dla programów Windows.
ATM
Asynchronous Transfer Mode - transmisja pakietów o określonych rozmiarach w różnych odstępach czasu; także nazwa protokołu.
atomowość
(atomicity) własność transakcji oznaczająca, że albo wykonywane są wszystkie wchodzące w jej skład operacje, albo żadna. Por. ACID
atrybut
Taką  nazwą oznacza się m.in. parametr, pozwalający określić działanie znacznika html. Atrybuty znacznika wprowadzającego krój liter, mogą ustalać wielkość i kolor czcionki; atrybuty znacznika początku ciała (body) pliku mogą wskazywać na kolor tła ekranu, lub element graficzny występujący w roli tapety, barwę napisów oznaczających hiperlinki , itp. 

Atrybut pliku/katalogu charakteryzuje z kolei zakres dozwolonych operacji (np.atrybut Ro - read only, X - execute, itp.)
AutoCAD
Computer Aided Design - komputerowe wspomaganie projektowania; CAD to także Class Association Diagram - diagram asocjacji klas.
autoexec.bat
nazywany w żargonie  'batchem' plik wsadowy, zawierający polecenia wykonywane przez system MS-DOS  podczas uruchomienia. Pozwala skonfigurować system i dostosować go do wymagań użytkownika. Najczęściej plik autoexec.bat tworzony jest i modyfikowany automatycznie, niekiedy jednak wymagana jest bezpośrednia  ingerencja użytkownika w zawartość pliku, np. przy użyciu notatnika (notepad.exe).
AWT
Abstract Window Toolkit
autosave
Automatyczny zapis wykonywanego zadania, zachodzący zwykle w ustalonych odstępach czasu
B
bajt
patrz byte
bash
Bourne Again Shell - jedna z powłok systemowych; dostępna jako domyślna m.in. w dystrybucji RedHat.
BASIC
Beginner's All-purpose Symbolic Instruction Code - język programowania opracowany w latach 60-tych, przeznaczony w intencjach dla początkujących programistów. Okresem świetności Basica były lata 70-te, gdy rozpowszechniły się komputery 8-bitowe.W systemie MS-DOS  wciąż dostępna  jest jedna z wersji tego języka, nazywana QuickBasic (qbasic). Współczesnymi potomkami  Basica opracowanymi  przez Microsoft są m. in.  języki:   znany z aplikacji MS OFFICE  VBA (Visual Basic for Applications) oraz  stosowany  w Internecie VBS (Visual Basic Scripting ).
baza danych
(database) zestaw danych uporządkowanych tak, aby dostęp i zarządzanie nimi były możliwie łatwe. Najczęściej spotykamy tzw. relacyjne bazy danych, kiedy dane są pogrupowane w wielu 'tabelach - relacjach', pomiędzy którymi  tworzy się powiązania (np. łącząc kolumny z kilku tabel w nową tabelę), dzięki czemu możliwe jest dostosowanie zakresu wybieranej informacji do aktualnych potrzeb. Rozproszoną bazą nazywa się bazę przechowywaną w różnych, nieraz bardzo odległych miejscach w sieci. Baza zorientowana obiektowo zarządza klasami i podklasami obiektów (por. ORACLE). Standardowym językiem obsługującym bazy danych, w tym Microsoft's Access, Oracle, Sybase, Computer Associates,  jest SQL  Bazy mogą być umieszczone fizycznie na lokalnych dyskach lub odległych serwerach; w takim wypadku dociera się do nich za pośrednictwem sieci lokalnej lub Internetu (jak do minibazy tematów prac dyplomowych).
BBS
(Bulletin Board System) - zgodnie z nazwą rodzaj komputerowej tablicy ogłoszeń.
bcc
(blind carbon copy) pozwala wysłać kopię listu elektronicznego, ukrywając ten fakt przed innymi adresatami; polskojęzycznym odpowiednikiem może być udw (ukryte do wiadomości ).
BIOS
Basic Input-Output System - zestaw programów zapisanych w pamięci ROM komputerów IBM
bit
(Binary digit) - jednocyfrowa liczba w układzie dwójkowym, t.j. 0 lub 1, także najmniejsza jednostka pamięci. Oznaczany symbolem b. Kilobit (1Kb) to nie 1000 bitów, lecz 1024 bity (2¹⁰ ); podobnie przedrostki w  megabajcie, gigabajcie, terabajcie, itd., mają w technice cyfrowej nieco inne znaczenie od przyjętego w innych dziedzinach. Znane jest powiedzenie, że zdaniem fizyka kilobit ma 1000 bitów, a  za to informatyk jest przekonany, że kilometr ma 1024 metry.
bof
beginning of file
bold
Czcionka pogrubiona (wytłuszczona).
błąd wykonania (run-time error)
Błąd powstały podczas wykonywania programu (a nie np. błąd wykryty podczas kompilacji).
boot
startowy (rozruchowy) np. sektor (albo partycja)  dysku, dyskietka, plik etc. Termin bootable CD-ROM oznacza możliwość uruchomienia systemu z płytki (por. standard El Torito).
BPL
Batch Programming Language - nazwa 'języka programowania wsadowego', przeznaczonego do tworzenia plików wsadowych (najbardziej znanym przykładem pliku wsadowego  jest autoexec.bat). W większości innych środowisk np. Linux) pliki wsadowe, zwykle bardziej rozbudowane od tych znanych ze środowiska DOS, nazywane są  skryptami.
bps
bit per second - jednostka szybkości  transmisji.
brama
patrz gateway
bridge

Most - układ filtrujący i przesyłający pakiety pomiędzy sieciami. Z mostami związane są repeatery przesyłające sygnały i routery, mogące podejmować decyzje o kierowaniu pakietów określoną drogą. Dzięki mostom topologia LAN ulega poszerzeniu do XLAN (extended LAN).

browser- przeglądarka
Tak nazywa się oprogramowanie pozwalające m.in. przeglądać strony internetowe. Niemal nie spotyka się już przeglądarek tekstowych. Najpopularniejszymi przeglądarkami graficznymi są obecnie przeglądarki Explorer i Netscape różnych generacji - w początkach 2002r. były to wersje MS Explorer 6.1 i Netscape Communicator 6.2. Bardzo niegdyś popularna przeglądarka Netscape ma obecnie udział oceniany na 13%
bufor
Obszar pamięci  stosowany zwykle jako pośrednik pomiędzy szybszymi i powolniejszymi elementami układu; np. obszar przechowujący czasowo informację, w oczekiwaniu aż powolne urządzenie, takie jak drukarka, zakończy drukowanie fragmentu tekstu. Rolę bufora można porównać nie tylko do roli bufora mechanicznego, łagodzącego wstrząsy lecz także np. zbiornika retencyjnego, 'wygładzającego' wahania poziomu wody w rzece wywołane  sezonowymi zmianami intensywności opadów.
byte
Zestaw 8 bitów, pozwalający opisać 2⁸=256 różnych stanów. Oznaczany symbolem B. Kilobajt (1KB) oznacza 1024 bajty (a nie 1000 bajtów).
C
C#

(C sharp) obiektowo zorientowany język opracowany przez MS w oparciu o C i C++, stosowany m.in. w technologii ASP.NET. , traktowany niekiedy jako odpowiedź Microsoftu na Javę f-my Sun.
 

C++
(wymawiane 'si-plas-plas') - wersja języka C umożliwiająca programowanie obiektowe. Mówiąc w uproszczeniu, jest to język C wzbogacony o programowanie obiektowe (OOP);  stąd być może wzięły się  plusy w 'starej' nazwie. Dodatkowo ++ jest operatorem inkrementacji (increment - przyrost) w samym języku, albo advance - pójście do przodu. Twórcą C++ jest B.Stroustrup.
Znajomość języka C nie jest wymagana, gdy zamierzamy opanować C++ (na temat tego, czy ta znajomość jest raczej przydatna dla programujących w C++, czy wręcz przeciwnie, zdania są podzielone). W każdym razie na pewno nie należy uzależniać nauki  programowania C++ od wcześniejszego poznania C.
Jedno z rozszerzeń języka C++ nazywane  jest  R++.
cache
Procesory na ogół dekodują rozkazy i wykonują działania na rejestrach z szybkością jednej-kilku operacji na impuls zegarowy. Tymczasem dostęp do pamięci poprzez szynę pamięci zajmuje wiele cykli; w tym czasie procesor nie może zakończyć wykonywanej instrukcji i jak to się przyjęło nazywać 'utyka'. Dlatego pomiędzy procesorem i pamięcią operacyjną umieszcza się szybki bufor nazywany pamięcią podręczną (cache memory).
cc
(carbon copy) w programie pocztowym opcja pozwalająca na wysyłanie kopii listu; odpowiednikiem w polskojęzycznej wersji  poczty może być dw (do wiadomości).
CDM
Custom Device Module

CDONTS
Collaboration Data Objects for Windows NT Server  - moduł MS wykorzystywany do wysyłania poczty przy użyciu ASP, instalowany w systemie Windows NT/2000
CD ROM
Compact Disc Read Only Memory - nośnik pamięci o pojemności ok. 700MB, przystosowany do odczytu techniką laserową.
CGI
(Common Gateway Interface; dosł.: wspólny interfejs bramkowy) zestaw reguł komunikowania się serwera z programem, zawarty w pliku  nazywanym zwykle skryptem CGI. Określenie to może prowadzić do nieporozumień, ponieważ skrypt cgi nie oznacza "skryptu napisanego w języku cgi", inaczej niż np. określenia skrypt perl, albo skrypt powłoki, które rzeczywiście dotyczą programów interpretowanych napisanych odpowiednio w języku Perl i w jakimś języku powłoki (shell). Tymczasem CGI nie jest językiem programowania, lecz protokołem.  Przykładowe formularze i opis stosowanych metod przesyłania zapytań można znaleźć na serwerze NCSA: http://www.ncsa.uiuc.edu/SDG/Software/Mosaic/Docs/fill-out-forms/overwiev.html ; za klasyczne źródło informacji   o CGI  uchodzi http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/cgi/ . Skrypty CGI mogą być pisane niemal w każdym języku programowania - zwykle jest to C/C++, Perl (w takim wypadku 'skrypt cgi' oznacza po prostu skrypt perlowski uzupełniony o linię: print "Content-type: text/html\n\n";, dzięki której skrypt jest poprawnie interpretowany przez przeglądarkę), Java lub Visual Basic. W środowisku UNIX/Linux często używa się języków powłoki. Typowe zastosowanie CGI, to  przeszukiwanie  baz danych a także przyjmowanie  zgłoszeń, ankiet, zamówień, w tym obsługa zakupów sieciowych. Ponieważ CGI jest procesem angażującym serwer  (server-side process ),  często okazuje się niedostatecznie szybki (a raczej okazywał się, bo CGI jest techniką zanikającą).

cjpeg
Program kompresujący wskazany plik (lub standardowe wejście, jeśli nie wybrano pliku) i generujący na standardowym wyjściu plik JPEG/JFIF. Podtrzymywane formaty wejściowe to m.in. PPM, PGM i BMP.
client
Program/komputer (to drugie określenie niezalecane) będący adresatem usługi, dostarczanej przez inny program/komputer, nazywany serwerem . W modelu komunikacji client/server, klientem nazywa się proces uzyskujący zdalnie dostęp do zasobów serwera, takich jak moc obliczeniowa lub/i pamięć. Architektura client-server dotyczy sprzętu/oprogramowania, w którym występuje podział na część zlecającą usługi(client) i część wykonującą te usługi (server).
CLIPS

C Language Integrated Production System
Znany od 1984 r. język przeznaczony do badania i rozwijania systemów ekspertowych, służący do programowania typu optymalizacji algorytmowej (rule-based), proceduralnego i obiektowego (COOL - Clips Object Oriented Language). CLIPS ma składnię przypominającą Lisp-a. Obecnie (2002) dostępna jest wersja 6.20 beta
 

CLR
.NET Common Language Runtime - pośrednik pomiędzy operacjami Windows niskiego poziomu i aplikacjami użytkownika, ułatwiający pisanie programów.
CMOS
Nazwa pamięci podtrzymywanej w komputerze przez ogniwo, a przechowującej m.in. informacje dotyczące dostępnej pamięci, dysków, czasu/daty. Dzięki temu komputer wyłączony z sieci 'pamięta' podstawowe ustawienia, a pozostałe może odczytać ze wskazanego miejsca, najczęściej z dysku. Nazwa CMOS  (Complementary Metal Oxide Semiconductor ) pochodzi od technologii łączenia w jeden układ  pary tranzystorów MOSFET (Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor) o różnych typach przewodności.

CMS
Content Management System - system zarządzania witryną webową składający się najczęściej z CMA (Content Management Application) pozwalającego zarządzać witryną poprzez przyjazny interfejs oraz CDA (Content Delivery Application) będącego modułem wykonawczym.
color
    W trybie full przypadają 24 bity na pixel - po 8 na każdą z trzech barw podstawowych. W trybie high używanych jest dla kolejnych barw odpowiednio 5, 6 i 5 bitów. Dla barwy zielonej wybrano 6 bitów, ze względu na podwyższoną czułość oka w tym zakresie widma. Mniejsze liczby kolorów: 256 i (szczególnie) 16 są obecnie rzadko używane.
    (Dalszy opis zapożyczono z  leksykonu http://www.stars.com/WebRef/Lexicon/)
Barwy określa się w HTML używając nazw lub szesnastkowych kodów #RRGGBB (czerwony, zielony, niebieski) kolorów. Poniżej zestawiono nazwy i kody 16 często  stosowanych kolorów:
                            Aqua                           #00FFFF
                    Black                          #000000
                    Blue                           #0000FF
                    Fuchsia                        #FF00FF
                    Gray                           #808080
                    Green                          #008000
                    Lime                           #00FF00
                    Maroon                         #800000
                    Navy                           #000080
                    Olive                          #808000
                    Purple                         #800080
                    Red                            #FF0000
                    Silver                         #C0C0C0
                    Teal                           #008080
                    Yellow                         #FFFF00
                    White                          #FFFFFF
    Patrz także: zaawansowane  użycie koloru w przeglądarce  Netscape oraz bezpieczne kolory internetowe.
COM
Component Object Model
Opracowana przez Microsoft technika tworzenia kodu OO (object oriented ). Model definiuje sposób oddziaływania obiektów w obrębie aplikacji  lub pomiędzy  aplikacjami. Oprogramowanie klienta dociera w COM do obiektu poprzez wskaźnik (pointer) do interfejsu, czyli zbioru określonych dla obiektu funkcji, nazywanych metodami.
cookie
Tak nazywa się małą (cookie oznacza ciasteczko) porcję (pakiet) informacji przesyłaną przez serwer do przeglądarki  (ogólniej - do klienta) i przechowywaną  w pamięci, a także zapisywaną na dysku klienta w formie małego pliku tekstowego. Przy kolejnym  połączeniu z tym samym serwerem może to  przyspieszyć obsługę, np. dzięki znajomości preferencji klienta.  Cookie 'żyją' na dysku bardzo długo, zależnie m.in. od ustawień przeglądarki - miesiące a nawet lata. Szczegółowy opis  można znaleźć na serwerze f-my  Netscape, jako pierwszej stosującej ten mechanizm.
CORBA

 
Common Object Request Broker Architecture- technologia udostępniania obiektów programom, procesom i komputerom.
 

CPAN

Comprehensive Perl Archive Network zestaw (archiwum) plików pomocnych przy programowaniu w języku Perl.
 

CPU
Central Processing Unit - skrót nazwy procesora , fragmentu komputera odpowiedzialnego za 'przetwarzanie' informacji.
CRC
Cyclic Redundancy Check (cykliczna kontrola nadmiarowa) - zbliżona do techniki obliczania sum kontrolnych metoda wykrywania błędów transmisji. CRC daje 32-bitową liczbę będącą wynikiem operacji wykonanych przez nadawcę na danych z ramki. Liczba ta jest przesyłana z ramki i porównywana z wynikiem takich samych operacji, jednak wykonywanych tym razem przez odbiorcę.
CRLF
Carriage-Return Line-Feed  - jeden ze znaków sterujących - ( powrót karetki) o rodowodzie siegającym dalekopisu i telegrafisty w zarękawkach. Por. np. polecenie CLIPS-a: (printout t "Tekst drukowany" crlf) 

CRM
Customer Relationship Management - 'zarządzanie relacjami z klientem' obejmujące całość relacji firmy z klientem. Ponieważ wzrastająca rola sieci zmieniła zachowania konsumentów, wpłynęła także na strategie CRM; w szczególności zwiększając udział relacji 'elektronicznych'. Wymaga to ponownej personalizacji i indywidualizacji z konieczności bezosobowych kontaktów elektronicznych a także wspomagania klientów wszechstronnym systemem pomocy (help-desk).
CSLIP
Compressed Serial Line Internet Protocol
CSP
Cache Server Pages
CSS
Cascading Style Sheet(s)
Technologia (język) umożliwiająca przydzielanie elementom HTML  'stylu', tj. charakterystyk takich jak położenie, barwa, rozmiary, itp. Arkusze styli są wzorcami (templates) przypominającymi wzorce znane np. z edytora tekstu Word (mogą być również dołączane z zewnątrz). CSS są w znacznym stopniu niezależne od platformy (stopień ich 'rozumienia' przez nowe przeglądarki   IE 5.5, Netscape 6 i Opera 5 jest oceniany odpowiednio na 92%, 98% i 99%).
csv
(comma separated values)
Najczęściej stosowany format  w tzw. 'płaskich'  tekstowych plikach bazodanowych - wartości są wówczas rozdzielane przecinkami (wbrew nazwie formatu, są to często  inne znaki), a rekordy znakiem nowej linii.
CTAN
 Comprehensive T_EX Archive Network, anonimowe serwery ftp  przechowujące programy  T_EX,  makra i kroje czcionek, a także dokumentację T_EX-a.
CVS
Concurrent Versions System - system nadzoru nad kolejnymi wersjami np. oprogramowania;  pozwala prześledzić historię usuwania błędów, wprowadzanych modyfikacji, etc. Szczególnie przydatny wówczas, gdy zmiany są dokonywane 'symultanicznie' przez wielu programistów pracujących nad tym samym plikiem. W systemie CVS każdy developer pracuje w oddzielnym katalogu a wyniki pracy są w odpowiedni sposób scalane (merge) w produkcie końcowym

cygwin

Linuksopodobne środowisko dla Windows, zawierająec bibliotekę cygwin1.dll emulującą Linux oraz zestaw narzędzi

czas życia zmiennej (lifetime of variable)
Wbrew nazwie nie chodzi tutaj o czas, lecz raczej o 'zasięg' działania (życia) zmiennej. Na przykład zmienna lokalna 'ginie' po wyjściu poza obszar (blok), w którym została określona. Niekiedy (np. w języku Perl) znane są tylko zmienne o zasięgu globalnym. Termin czas życia pochodzi stąd, że zmienna lokalna, zadeklarowana np. w ciele funkcji 'rodzi się' w chwili wywołania tej funkcji i 'umiera' wraz z zakończeniem jej działania.
D
DAC
Data Access Component
Digital/Analog Converter - przetwornik cyfrowo-analogowy

DAO
Data Access Objects - API  umożliwiające tworzenie aplikacji niezależnych od systemu zarządzania bazą danych DBMS (Database Management System). DAO stosują  programiści korzystający z Microsoft Access Basic lub Microsoft Visual Basic. DAO opiera się na zorientowanym obiektowo interfejsie baz danych Microsoft Jet przeznaczonym dla MS Access - jest to najszybszy i najwydajniejszy sposób dostępu do baz MS Access. DAO może jednak pracować także z bazami takimi jak SQL Server i Oracle. Wprawdzie DAO współpracuje z ODBC, jednak za pośrednictwem MS Jet, co spowalnia komunikację z systemami innymi niż MS Access.  

DAS
Direct Attached Storage (por. DAS  i    NAS)
DBCS
Double Byte Character Set - zestaw znaków dwubajtowych.
DCOM
Distributed Component Object Model
debugging
Dosł. odpluskwianie - tak nazywa się proces wyszukiwania i poprawiania błędów (pluskiew) w kodzie programu . W praktyce zadanie to wykonują programy nazywane debuggerami .
deklaracja
Polecenie określające identyfikator i wiążące z nim atrybuty. Jeśli rezerwowana jest pamięć dla danych i implementowane metody, wówczas mówimy o definicji.
Delphi

Obiektowe rozszerzenie języka Pascal f-my Borland.
 

demon (daemon)
Program 'czuwający'  na serwerze,  zwykle UNIX-owym; demonami  nazywa się też programy wykonujące zadania w tle (np.cron ).
DHCP
Dynamic Host Configuration Protocol
DHTML
Dynamic HTML - technologia uzupełniająca strony sieciowe o walor 'dynamiki' (interaktywności), włączająca kilka innych technik. Ponieważ dotyczy klienta , jest szybsza od tradycyjnej techniki cgi angażującej serwer  i zwiększającej obciążenie sieci.  Strona dynamiczna może reagować zmianą wyglądu w odpowiedzi na działania użytkownika, takie jak klikanie w wyróżnionych obszarach. Aby uzyskać efekty dynamiczne, zwykle osadza się w dokumentach html  kod JavaScript  (w przypadku IE może to być  także  VBS) i/lub używa  przeglądarek nowszych wersji (mówi się niekiedy o czwartej generacji  przeglądarek, ale nikt zdaje się nie wie,  co to miałoby oznaczać, oprócz tego, że znane są wersje 4 a także późniejsze, dwu najbardziej rozpowszechnionych przeglądarek internetowych - Netscape  i  Internet Explorer)  z wbudowanymi narzędziami umożliwiającymi zmianę wyglądu strony już po załadowaniu dokumentu. Ideałem DHTML jest stan '3A' - możliwość dokonywania wszelkich zmian w każdym miejscu i w dowolnej chwili (anything anywhere anytime). Niestety zastosowane techniki dynamizacji dokonywanej poprzez wprowadzenie nowych znaczników HTML   (np. <LAYER>, <ILAYER>  w Netscape) bądź  poszerzenie listy atrybutów znaczników istniejących (Internet Explorer) są 'niewymienialne' (por. samouczek DHTML). Zresztą nawet  w nowej wersji 6.0 przeglądarki NS zastosowano całkowicie odmienną technologię niż  przeglądarce NS 4.x.  Za to na szczęście powszechnie (choć nie w 100%) akceptowana jest przez przeglądarki technologia CSS.
DIB
Device Independent Bitmap - nazwa jednej z map bitowych w systemie Windows.
DIMM
Dual Inline Memory Module - pamięć 64-bitowa, montowana w formie płytek zaopatrzonych w 168 wyprowadzeń, zasilana napięciem 3.3V.
DIP
Dual Inline Package
DLL
Dynamic Linking Library
technika wykorzystywania plików z rozszerzeniem .dll ładowanych  po ich wywołaniu  przez wykonywany program.
DNS
Domain Name Services (oprogramowanie tłumaczące nazwy serwerów na adresy numeryczne; również skrót nazwy serwera (Domain Name Server), na którym oprogramowanie to zostało zainstalowane). DNS to także określenie systemu nazw domen (Domain Name System) stosowanego  w serwerach DNS. Na system przyporządkowujący wzajemnie jednoznacznie  adres internetowy  nazwie, składają się:

• Resolver -program rozpoznający nazwy domen i nazwy komputerów;

• Pliki danych dla DNS, nazywane plikami stref;

• Demon obsługujący przestrzeń nazw i bazy danych DNS.

Każdy komputer otrzymuje unikalny 32bitowy adres IP. Adres ten zapisywany jest postaci czterech tzw. oktetów  (liczb 8-bitowych), oddzielonych kropkami. Nazwa komputera w granicach domeny  powinna być unikalna.
dokument
Nazwa pliku tekstowego,  wynik pracy programu użytkowego ( aplikacji) zapisany na dysku w unikalnym pliku. Dokumentem będziemy więc nazywać również plik graficzny, arkusz kalkulacyjny, list. Dokument jest czymś w rodzaju pojemnika z danymi.
DOM
Java Script Document Object Model - sposób opisu stron web-owych (ogólniej, model opisu hierarchii obiektów)  przez JavaScript. Praktycznie można utożsamiać DOM z zestawem obiektów zdefiniowanych wstępnie (wbudowanych) w JavaScript.
domena
administracyjna - fragment sieci (hosty , routery,...) administrowany jako całość. W Internecie  domena oznacza raczej fragment struktury nazewniczej uporządkowany od najbardziej specyficznych do ogólnych składników, oddzielanych kropką: np. fic.uni.lodz.pl dotyczy Wydziału Fizyki i Chemii ( fic), będącego częścią uniwersytetu (uni) usytuowanego w Łodzi (lodz) oraz, w większej skali, w Polsce (pl). Nazwa identyfikuje komputer host    (w tym wypadku komputer o nazwie fic), związany z unikatowym adresem numerycznym.
DNS  jest systemem hierarchicznym, u którego szczytu znajduje się InterNIC (InternetNetwork Information Center). Serwery nazw InterNIC obsługują pewną liczbę domen najwyższego rzędu:
 

Domeny drugiego rzędu muszą mieć unikalne nazwy (są również tworzone za zgodą InterNIC ). Zwykle domena taka reprezentuje instytucję (organizację). Większe organizacje tworzą często domeny trzeciego i czwartego rzędu.  Mogą one być nawet bardzo odległe geograficznie (np. w wypadku, gdy dotyczą  międzynarodowych filii firmy). 

W terminologii bazodanowej domeną nazywa się zbiór wartości dostępnych dla atrybutu - np. atrybutowi 'wiek' w tabeli bazy danych możemy przydzielić domenę 0-99. 
DOS
Disk Operating System, system operacyjny  wzorowany na CPM (systemie opracowanym pierwotnie dla małych komputerów 8-bitowych), a później na systemie UNIX. W odróżnieniu od tego ostatniego, DOS jest systemem jednozadaniowym. Obok wielu podobieństw pomiędzy systemami występują też liczne  zarówno poważne jak i drobne ale za to kłopotliwe różnice - np. różne zadania pełnią znaki slash i backslash,  zaimplementowane jest odróżnianie dużych i małych liter w systemie UNIX (lecz nie DOS), przejście do katalogu nadrzędnego w systemie DOS następuje po wydaniu polecenia cd .. lub cd.., a w systemach uniksowych drugi wariant jest niedopuszczalny, oraz mnóstwo  innych.
DSAP
Destination Service Access Point
DSN
Data Source Name -  tworzone na serwerze web-owym połączenie z bazą danych.
DVD
Digital Versatile Disc (a nie, jak można byłoby przypuszczać, Digital Video Disc), nośnik zewnętrznie podobny do CD ROM, jednak obustronny i o kilkakrotnie większej pojemności. Szybkość nasycenia gospodarstw domowych sprzętem DVD w zależności od czasu, który upłynął od inauguracji (w przypadku DVD był to rok 1997) prawie na pewno przekroczy 20% po upływie 5 lat, co dwukrotnie przewyższy wynik dotychczasowego lidera - komputera PC
DVI
(DeVice Independent) pośrednia, "'niezależna od urządzeń"  forma pliku przygotowana przez edytor T_EX.
E
ECMA
European Computers Manufacturers Association
EBCDIC
Extended Binary Coded Decimal Interchange Code
Zestaw znaków używany we wczesnych komputerach IBM; adaptacja kodu perforacji kart z lat 60-tych.

ebXML
E-Business Extensible Markup Language

Wersja XML popierana m.in. przez agendy ONZ i organizacje non-profit, przeznaczona dla opartych na XML transakcji B2B (Business to Business). Zawiera wbudowane mechanizmy zabezpieczające takie transakcje.
echo
Polecenie wysyłające tekst na standardowe urządzenie wyjścia; zwykle monitor. W najprostszym przypadku oznacza powtarzanie na displeju znaków wprowadzanych z klawiatury. Nazwa prawdopodobnie związana jest ze zwyczajem  powtarzania  komend wydawanych w warunkach złej słyszalności, np. na statkach żaglowych, aby zmniejszyć ryzyko błędnego zrozumienia polecenia.
ECS
Element Construction Set - jedna z technologii dostępnych w strukturze servletów.
EGP
Exterior Gateway Protocol
ekran
ekran monitora  (prostokątny obszar, zwykle o stosunku boków 4:3) był niegdyś typowym urządzeniem ' wyjścia' systemu. Po rozpowszechnieniu się interfejsów graficznych, ekran stał się również urządzeniem wejściowym, na którym wskazuje się systemowi obiekty lub/i  operacje.
elementy proste (primitives)
składniki grafiki takie jak linie, obszary wypełnień, mapa bitowa, tekst.
El Torito
Format dysku CD umożliwiający (jeśli dysponujemy napędem obsługującym ten format) bezpośrednią instalację z płytki CD systemu m.in. NetWare, Windows NT oraz Linux.
Emacs

Bardzo rozbudowany, wszechstronny edytor dostępny w środowiskach uniksowych, szczególnie wygodny w użyciu

w X-Windows.
 

E-mail
(Electronic Mail) - przesyłanie komunikatów za pośrednictwem sieci komputerowej, możliwe dzięki systemowi adresów pocztowych.. Oprócz tekstu do przesyłek można dołączać pliki graficzne, dźwiękowe, itp.
EMWAC

European Microsoft Windows Academic Centre
encapsulation
'Opakowanie' fragmentu software, utrudniające nieautoryzowany dostęp.
Także technika warstwowania protokołów, w której warstwa dodaje informację pochodzącą z nagłówka warstwy powyżej do PDU (Protocol Data Unit ). Np. w Internecie pakiet może zawierać nagłówek z warstwy fizycznej, sieciowej (IP) i transportowej (TCP).
ENIAC
Electronic Numerical Integrator and Computer -  jeden z pierwszych komputerów; powstał w USA, jeszcze podczas wojny (nieco starszy był 35-tonowy MARK I, potrafiący w ciągu 6s przemnożyć dwie 10-cyfrowe liczby). Wyposażony w 17000 lamp, konsumujących 150kW, wysoki na 3m, 'głęboki' na prawie 5m  i długi na 30m ENIAC  był '...większy od dinozaura, a pamięć miał mniej więcej taką jak komar'. Jednym z następców ENIACA był EDVAC(Electronic Discrete Variable Arithmetic Computer. Za pierwszy komercyjny komputer uchodzi UNIVAC I z 1951 r, a za pierwszy osobisty - MITS Altair (1975). Komputerom od początku towarzyszyły abrewiatury, w tym (szczególnie cenione) będące również niezależnymi sensownymi słowami, jak MANIAC(Mathematical Analyzer Numerical Integrator and Automatic Computer), BOA (Basic Object Adapter), czy COOL (Chorus Object Oriented Layer, Cobol Object Oriented Language, Concurrent Object Oriented Language). Odmianą tej zabawy jest tworzenie słów 'w przybliżeniu' sensownych, takich jak EROOS (Entity Relationship Object Oriented Specification) czy ESIOP (Environment Specific Inter ORB Protocols). Warto dodać, że sam termin 'computer' oznaczał, przynajmniej do połowy lat 40-tych, kogoś w rodzaju wyspecjalizowanego rachmistrza - człowieka sprawnie wykonującego obliczenia według zadanego schematu.
eof
end of file
ESCD
Extended System Configuration Data
Ethernet
Często spotykana metoda łączenia komputerów w sieciach lokalnych. Tzw. szybki Ethernet (fastEthernet )  jest standardem dla 'szybkich' (100Mbs) lokalnych połączeń przy użyciu skrętki telefonicznej. Znany też jako 100 BaseT.
Cienki Ethernet (thin Ethernet albo cheapernet) jest zanikającym standardem dla sieci lokalnych (przewód o długości do 200m, transmisja 10Mbs w topologii  magistrali). Do kart sieciowych kabel doprowadzany jest poprzez trójnik  i gniazdko BNC. Nazywany także 10Base2.
Gruby Ethernet (thick Ethernet ) - również zanikający standard dla sieci lokalnych (długość do 500m, 10Mbps ,topologia magistrali). Do kart sieciowych doprowadzany przez 15-wtykowe złącze AUI. Nazywany także 10Base5.

    Obecnie (2003) już 30-letnia technologia Ethernet wciąż dysponuje rezerwą  możliwości ujawniając na przykład skalowalność; oczekuje się też, że prędkość transmisji wzrośnie z 10Gbps (10 GigE - standard IEEE-802.3ae)  do 40 Gbps ok. roku 2005 a wkrótce potem do 100 Gbps. Składniki Ethernetu (m.in. karty i komutatory) przewidziane do pracy w trybie 10/100 Mbps zastępowane są przez urządzenia 10/100/1000 Mbps; dotyczy to także, znacznie tańszych od optycznych, tzw. 'miedzianych' węzłów sieciowych, podtrzymujących GoC (Gigabit Ethernet over Copper) - liczba dostarczanych portów  miedzianych GigE ma przekroczyć liczbę portów optycznych już w roku 2005. Zapotrzebowanie na porty 10 GigE ma wzrosnąć z 30000 w roku 2003 do 750000 w roku 2006.
Explorer

Internet Explorer, w skrócie IE - nazwa dominującej (96% w 2002r) przeglądarki. Dołączana przez Microsoft do systemu Windows 9x oraz Windows NT/2000/XP. Obecnie (2002 ) dostępna jest wersja IE  6.1.
F
FAQ
(Frequently Asked Questions) - powtarzające się pytania. Najczęściej zadawane pytania,  napływające do Internetu, są zwykle (wraz z odpowiedziami) grupowane właśnie pod hasłem FAQ.
FDD
Floppy Disk Drive - napęd plastikowych 'wiotkich' dysków, zwykle o rozmiarze 3.5'' i pojemności 1.44MB, zamykanych w sztywnej plastikowej kopercie.
FDDI
Fiber Distributed Data Interface - standard przesyłania danych przez kable światłowodowe, z szybkością ok.100Mbps (milionów bitów na sekundę).
FIPS
First nondestructive Interactive Partition Splitting Program - program umożliwiający zmianę rozmiarów partycji dyskowych bez utraty danych. Dostępny m.in. z dystrybucjami RedHatLinux.
firewall
Zaporą (ścianą) ogniową nazywane jest oprogramowanie wraz ze sprzętem, chroniące sieć przed dostępem intruzów.
Flash

Standard grafiki wektorowej i animacji w sieci. Wyposażony w język skryptowy ActionScript. Wyniki pracy programu udostępniane są po zainstalowaniu plug-in, dzięki czemu Flash jest właściwie niewrażliwy na typ przeglądarki. Do nauki dostępny jest m.in. bardzo dobry trzyczęściowy tutorial (Timeline, Animation, Symbols) w formie kilkuminutowych video oraz szczegółowy opis Macromedia Flash
formularz (form)
Formularz został określony już w opisie HTML 1.0. Formularze związane są z programami  po stronie serwera, jednak sprawdzanie poprawności formularza należy wykonywać 'po stronie klienta', wykorzystując do tego celu np. JavaScript .
forward
przesyłanie listu do kolejnego adresata (readresowanie ).W żargonie - forwardowanie.
frame
Ramka; termin oznaczający m.in. porcję informacji przesyłanej w niektórych warstwach protokołów sieciowych, a także znacznik HTML pozwalający dzielić ekran na częściowo niezależne obszary. W językach obiektowo zorientowanych, takich jak JavaScript , ramka jest obiektem podobnym do okna , odpowiada 'podoknu' tworzonemu przez znacznik FRAME w FRAMESET.
FSF

Free Software Foundation - fundacja promująca rozpowszechnianie bezpłatnego oprogramowania.
 

freeware
oprogramowanie dostępne bez opłat i innych ograniczeń (dotyczących np. kopiowania i dystrybucji).
FTAM
File Transfer, Access and Management
FTP
(File Transfer Protocol) protokół przesyłania plików w Internecie. Serwery, do których można się zalogować jako anonim (anonymous) i wykorzystywać ftp np. do kopiowania plików z dostępnych publicznie katalogów, są nazywane anonymous ftp servers. Przyjęte jest, że jako hasło wpisuje się wówczas własny adres e-mailowy. FTP jest jednym z najstarszych protokołów w Internecie. Więcej o protokole ftp patrz: http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/ftp/faq.html
G
gateway
Umożliwia komunikację pomiędzy systemami posługującymi się różnymi protokołami. Nazwa: brama, wrota, może odnosić się zarówno do układu software jak i hardware (oprogramowania  lub sprzętu). Zwykle termin gateway używany jest zamiennie z routerem.
GDI
Graphic Display Interface - nazwa części graficznej wielu systemów, m.in. Windows.
GET
Metoda wysyłania zapytania do serwera poprzez dołączanie danych do URL. Zawartość formularza przechowywana jest w zmiennej środowiskowej QUERY_STRING. Użycie metody GET nie jest zalecane, ze względu m.in. na  możliwość utraty części dłuższych komunikatów (jednak dołączanie zawartości pól formularza do URL może być wykorzystywane przy tworzeniu zakładek do stron; np. w przeglądarce AltaVista). Patrz także POST. Także: get- pobierz, weź - składnik wielu nazw funkcji, np. getColor.
GIF
Graphics Interchange File lub Graphics Interchange Format - udostępniony w 1987 r. format graficzny powszechnie stosowany w Internecie.  Pliki .GIF zajmują niewiele miejsca, dzięki zastosowaniu kompresji (metoda LZW - Lemper, Ziv, Welch) jednak paleta ograniczona jest do 256 kolorów. Inne formaty, takie jak BMP, PBM, PGM, TIFF mogą być wyświetlane przy użyciu dodatkowych wtyczek i helperów .Więcej informacji: http://cws.internet.com/inx.html  .
GMT
Greenwich Mean Time
GNOME

GNU Network Object Model Environment- dostępne nieodpłatnie środowisko graficzne X Window System,(nakładka na menedżera okien) przeznaczone m.in. dla systemu Linux; domyślne dla Red Hat Linux. Udostępnia software korzystając ze standardu CORBA.  Patrz:  (http://www.gnome.org ). Znakiem graficznym jest litera 'G'  stylizowana na ślad stopy gnoma.
 

GNR
Genetics, Nanotechnology and Robotics- technologie, które mają dominować w XXI wieku. (Por. klasyczny  artykuł Richarda Feynmana)

GNU

General Noncommercial Usage (lub GNu is not UNIX) - projekt FSF zmierzający do stworzenia ogólnodostępnego systemu operacyjnego.
 

GP
General Public License

GRUB
GRand Unified Bootloader

Loader pozwalający wybrać przy uruchomieniu jeden z zainstalowanych na dysku systemów operacyjnych. W nowszych dystrybucjach RedHat Linux GRUB zastąpił LILO w roli domyślnego loadera.
GUI
Graphical User Interface - graficzny interfejs użytkownika - standardowy obecnie sposób komunikowania sią użytkownika z komputerem, odwzorowujący na ekranie monitora środowisko skądinąd znane użytkownikowi - np. biurko z dokumentami i urządzeniami takimi jak drukarka, fax, telefon, itp. Poczynając od pojawienia się GUI (jednym z pierwszych był interfejs Apple Macintosh; obecnie najbardziej znanym przykładem jest interfejs MS Windows), jego charakterystycznymi składnikami  są okna i ikony. Ważną zaletą GUI jest wspomniane metaforyczne odwoływanie się  do  obiektów znanych z życia codziennego, takich jak okno (window), pulpit lub biurko (desktop), uchwyt(handle), technika ciągnij - upuść (drag&drop), itp. GUI w praktyce zastąpił stosowany dawniej interfejs znakowy, a rolę klawiatury  przejęła mysz lub inny wskaźnik. Prawdopodobnie GUI będzie stopniowo wzbogacany o narzędzia  głosowe, video  i  virtual reality.
H
hacker
znawca komputerów; powszechnie mylony z crackerem - komputerowym włamywaczem. Oczywiście niektórzy krakerzy mogą być także hakerami i v.versa.
HAM
Host Adapter Module
hash
Znak "#" (płotek, number sign; w USA oznaczenie funta),  występujący w różnych rolach w plikach html, C/C++, Perl i in. Np. w Perl-u a także w plikach Makefile , plikach  konfiguracyjnych Linux-a'płotek' umożliwia wprowadzanie komentarzy. Charkterystycznym wyjątkiem jest przypadek, gdy drugim po '#' znakiem w pliku jest  wykrzyknik - wówczas pozostała część wiersza jest interpretowana jako ścieżka dojścia.
HCL
Hardware Compatibility List
hdc
handle device context - uchwyt kontekstu urządzenia. Przez kontekst rozumie się zwykle zestaw atrybutów określających np. sposób oddziaływania programu z urządzeniem fizycznym, takim jak drukarka.
HDD
Hard Disk Drive - napęd metalowych 'twardych' dysków, zwykle wielotarczowych, o średnicy 3.5'' i typowej obecnie (2002) pojemności 10-40GB. Liczba obrotów na sekundę wynosi zwykle 70-150. Dysk jest najczęściej spotykanym rodzajem pamięci pomocniczej w systemie komputerowym. Składa się zwykle z kilku aluminiowych krążków pokrytych obustronnie nośnikiem magnetycznym.Głowice odczytująco -zapisujące przesuwane są przez tzw. ramię dysku tuż ponad powierzchniami krążków na poduszkach powietrznych o grubości kilku mikrometrów. Powierzchnia krążka podzielona jest (logicznie) na koncentryczne ścieżki, dzielące się z kolei na radialne sektory. Ścieżki leżące 'nad sobą'  na poszczególnych krążkach, tworzą tzw. cylinder. Prędkość obrotowa wynosi, jak wspomniano, zwykle 7200 obrotów na minutę a nawet powyżej 10000 obrotów na minutę. Przy takiej prędkości kątowej (odpowiadającej prędkości liniowej 150km/godz na obwodzie dysku o typowej średnicy ) zetknięcie głowicy z powierzchnią dysku, wywołane np. wstrząsami lub obecnością drobiny kurzu, łatwo może spowodować awarię, pomimo obecności warstwy ochronnej na powierzchni dysku. Między innymi dlatego dyski zamykane są w pyłoszczelnych obudowach.
helper
Podobnie jak wtyczka  poszerza możliwości programu (np. przeglądarki ), lecz może być dołączany już po zainstalowaniu programu. W odróżnieniu od wtyczki działa jako oddzielny program i może tworzyć własne okno. Por. zbiór helperów pod adresem:  http://www.tucows.com.
HiS

Home Internet Solution - oparte na opracowaniu f-my Ericsson połączenie ok. dwukrotnie  szybsze od tradycyjnego modemowego (max. ok. 115 kb/s) i w związku z tym prezentowane u nas najpierw jako "szybki" dostęp do Internetu SDI a później, już nieco bardziej przytomnie, jako dostęp "stały". Pozwala korzystać z telefonu również podczas sesji sieciowych (przy spadku prędkości do 70 kbps) a opłacane jest ryczałtem - 160 zł/mies. (przy koszcie instalacji ok. 1000zł). Użytkownik uzyskuje adres IP.
homepage - strona domowa
Stroną domową nazywa się zwykle stronę widoczną w przeglądarce po wczytaniu danego URL. Jest to właściwie raczej strona 'tytułowa' albo 'startowa',  zawierająca dowiązania (linki) do innych stron (dokumentów) umieszczonych na tym samym serwerze  lub w innych miejscach. Odpowiedni  dokument  ma zwykle nazwę default lub index,  z  rozszerzeniem .html lub .htm, także .asp, .aspx albo np. .jsp.
hop
pakiet danych przesyłany za pośrednictwem routera.
host
Komputer w sieci, udostępniający usługi innym komputerom. Hosty dostępne są poprzez e-mail, telnet, ftp i inne aplikacje. W odróżnieniu od np. serwera, termin host odnosi się do komputera, a nie do komputera lub oprogramowania. Oznacza to, że jeden host może występować jako wiele różnych serwerów (np. serwer www, serwer ftp,  itd.). Przez nazwę hosta ( hostname) rozumie się albo tylko nazwę komputera, albo też nazwę komputera uzupełnioną o opis domeny.
HTML
(HyperText Markup Language) - język (kolejne wersje mają coraz wyższe numery, np. 3, 3.5, 4, etc.) służący do tworzenia dokumentów hipertekstowych, czyli dokumentów zawierających powiązania z innymi dokumentami, lub z innymi miejscami tego samego dokumentu. Powiązania mogą być widoczne zarówno jako wyróżnione fragmenty tekstu jak i elementy graficzne lub ich części. Także niniejszy dokument jest dokumentem html. W sieci dostępne są  samouczki html przeznaczone dla początkujących użytkowników a także programy ułatwiające utworzenie strony www.  Patrz też   strona domowa J.Rutkowskiego.

HTML Help Workshop
Dostępny w sieci zestaw narzędzi przygotowanych przez MS Windows; preznaczony do tworzenia systemu pomocy, reprezentowany przez program hhw.exe. Elementy pomocy są organizowane w ramach pliku o nazwie  HTML Help project (.hhp). Jest to plik tekstowy łączący pliki tematu (topic) w formacie .html/.htm, grafiki (image) w formacie .jpeg/.gif/.png indeksu  (index) w formacie .hhk i zawartości (contents) w formacie .hhc a także formanty ActiveX. Wszystkie te składniki są kompilowane w pojedynczy plik pomocy .chm (dostępna jest również opcja dekompilacji pliku pomocy na składowe: strony webowe, grafikę, arkusze styli).

HTTP
(HyperText Transfer Protocol) - bezpołączeniowy, asymetryczny protokół przesyłania plików hipertekstowych poprzez Internet. HTTP jest protokołem bezstanowym (stateless), co oznacza, że kolejne żądania klienta (np. przeglądarki) pozostają niepowiązane - protokół nie ma wbudowanych mechanizmów pozwalających np. ustalić, że klient żąda dostępu  kolejno do dwu stron umieszczonych na tym samym serwerze.
HTTPS
Stosowany wówczas, gdy serwer używa Secure Socket Layer (SSL).
hub
- (dosł. piasta); inaczej koncentrator, albo  multi-port repeater - urządzenie sieciowe przesyłające ("powtarzające" - stąd nazwa) otrzymywaną informację do wszystkich urządzeń przyłączonych do jego portów. Powoduje to zwiększanie ruchu w sieci, szczególnie niepożądane w przypadku większych sieci. Tego niedostatku nie ma inne urządzenie sieciowe - switch.
hypertext
Tekst włączający odnośniki (hiperlinki ) do określonych miejsc tego samego dokumentu, lub do innych dokumentów,  będący w tym znaczeniu rozszerzeniem możliwości tradycyjnego tekstu. O ile tekst tradycyjny odczytujemy przede wszystkim liniowo, o tyle hipertekst zwykle narzuca skojarzeniowy (asocjacyjny) sposób odczytu.
I
ICS
Internet Connection Sharing - udostępnianie (np. w systemie Windows 2000) połączenia LAN np. poprzez modem telefoniczny lub SDI za pośrednictwem wybranego komputera, wypełniającego zadania gateway-a.
IDC
Internet Database Connector - moduł (httpodbc.dll w serwerze IIS) umożliwiający dostęp do baz danych np. za pośrednictwem przeglądarek internetowych.
IDE
Integrated Disk Environment
Integrated Development Environment - oprogramowanie pozwalające utworzyć plik wykonywalny (w środowisku DOS i Windows zwykle zaopatrzony w rozszerzenie nazwy exe).
IDL
Interface Definition Language. API napisany w języku Java umożliwiający współdziałanie z CORBA.

IDSL
technologia ISDN/DSL  (Integrated Services Digital Network / Digital Subscriber Line)

IE, Internet Explorer
patrz
IIOP
Internet Inter-Orb Protocol
IIS
Internet Information Server, a właściwie Internet Information Services (ze względu na obowiązujący paradygmat "usługocentryczności") serwer sieciowy instalowany w środowisku Windows NT/2000/XP.

ILM
Information Lifecycle Management; pełnoaspektowe zarządzanie cyklem życiowym informacji - proces opisujący drogę życiową  pliku od powstania aż do zakończenia użytkowania, kiedy uznany za zbędny plik jest usuwany. ILM przewiduje porządkowanie danych w warstwy zgodnie z przypisanym stopniem ochrony i automatyczne przenoszenie pomiędzy warstwami w wypadku spełnienia określonych warunków. Dane nowsze i częściej wykorzystywane, umieszczane są na szybszych (i droższych) nośnikach, takich jak SCSI RAID. Okazuje się, że ok. 65% danych na serwerach to dane nieaktywne, wykorzystywane sporadycznie lub nigdy i te oczywiście powinny być umieszczane na najtańszych, powolnych nośnikach.
IMAP4
Internet Mail Access Protocol 4
interfejs
 Specyfikacja procesu komunikowania się. Interfejsem nazywa się też realizację sprzętową a także oprogramowanie pośredniczące pomiędzy człowiekiem i aplikacjami (programami użytkowymi). W tym wypadku interfejs (albo powłoka-shell, taka jak command.com, explorer, Bourne shell -bash i in.) tworzy obraz komputera widziany przez użytkownika; typowe elementy tego obrazu w przypadku interfejsu graficznego GUI to okna, menu, ikony, wskaźnik myszy, etc.
Internet
Pisany z dużej litery Internet oznacza globalną sieć powstałą z setek tysięcy internetów (przez małe "i"), czyli połączeń czasem niewielkich a czasem bardzo dużych sieci (inter-networks). Protokoły  używane w Internecie to m.in zestaw TCP/IP.  Pisany z małej litery internet oznacza co najmniej dwie połączone sieci.
interpreter
Program tłumaczący kolejne napotkane konstrukcje na kod maszynowy. Przypomina to tłumaczenie symultaniczne, "na żywo". Programy interpretowane nazywa się także skryptami.
Intranet
Intranetem nazywa się sieć oprogramowaną podobnie jak Internet, działającą w oparciu o łącza przygotowane wcześniej dla Internetu jednak przeznaczoną do użytku lokalnego (a raczej prywatnego, przy czym prywatny oznacza tutaj nie tyle "osobisty ", co "nie rządowy"). Internet jest dostępny z sieci intranetowej , lecz nie odwrotnie. Intranet można traktować jako kolejne stadium rozwoju Internetu. Podobne znaczenie jak intranet ma termin sieć korporacyjna.
I/O
Input/Output -  wejście/wyjście (standardowo jest to para    klawiatura/monitor).
IP
Internet Protocol - protokół z grupy TCP/IP, rezydujący w warstwie sieciowej modelu ISO/OSI. Jest odpowiedzialny za podział danych komunikatu na pakiety, przesyłanie pakietów i ich scalanie w miejscu docelowym.
IP number
(Internet Protocol Number) - liczba zapisywana w postaci 4 bajtów; w formie dziesiętnej jako cztery liczbyz zakresu 0-255, rozdzielone kropkami, np. 212.191.70.134. Każdy komputer w Internecie ma swój niepowtarzalny IP . Zwykle dysponuje również nazwą domenową, łatwiejszą do zapamiętania niż seria liczb. Np. komputer o podanym wcześniej adresie ma nazwę fizjlk w domenie fic.uni.lodz.pl.  Poszczególne składniki nazwy są tym bardziej specyficzne, im bliżej lewej strony (początku nazwy). W przytoczonej nazwie domeny najbardziej specyficzny jest składnik fic (fizyka i chemia), najmniej - pl (Polska).
IPX
Internetwork (Internet) Packet Exchange- protokół przesyłania pakietów w sieciach lokalnych (w Novell NetWare  pracuje na 3 i 4 poziomie w modelu ISO/OSI).
W pliku AUTOEXEC.NCF stosuje się następujące polecenia pozwalające przyłączyć NetWare IPX/SPX do ramki domyślnego typuoraz TCP/IP do ramki Ethernet_II:
load driver_name port=300 int=3 frame=Ethernet_802.2
bind IPX to driver_name net=basename
load tcpip
load driver_name port=300 int=3 frame=Ethernet_II
bind ip to driver_name addr=194.92.214.161
IRC
Internet Relay Chat - "pogawędki" intenetowe, popularne szczególnie wśród uczniów. Pierwotnie IRC oznaczał nazwę protokołu umożliwiającego komunikację w czasie rzeczywistym.
ISA
Industrial Standard Architecture
ISAPI
Internet Server Application Programming Interface - API  przeznaczony do tworzenia oprogramowania poszerzającego możliwości serwerów sieciowych. ISAPI poszerza lub nawet zastępuje standardowy protokół  CGI. Zamiast zmiennych środowiskowych i standardowych I/O , ISAPI wykorzystuje odwołania do DLL (Dynamic Linking Library). Przeznaczony dla Microsoft Internet Information Server (IIS).
ISDN
Integrated Services Digital Network- technika przesyłania zwykłymi liniami telefonicznymi danych z prędkością do 128 kbps (kilobitów na sekundę).
ISO
 International Organization for Standardization
ISO/OSI
(International Organization for Standardization) Open Systems Interconnection Model - pochodzący z 1984 r.model wyróżniający w procesie komunikacji pomiędzy komputerami 7 warstw: aplikacji, prezentacji, sesji, transportową, sieciową i fizyczną:

• 7—Application

• 6—Presentation

• 5—Session

• 4—Transport

• 3—Network

• 2—Data link

• 1—Physical

All people seem to need data processing

ISP
Internet Service Provider - firma oferująca odpłatnie dostęp do Internetu.
iteracja
Obliczenia są powtarzane dla tego samego algorytmu aż do osiągnięcia założonego warunku, np. granicy zbieżności w obliczeniach  numerycznych. Typowym przykładem jest użycie pętli for...do,   repeat...until,   do...while w językach proceduralnych.
J
JAR
Java Archive - format stosowany m.in.w JDK.  Rozszerzenie .jar pochodzi,  podobnie jak w przypadku unixowych plików .tar, od archive (por. .war)
Java
Opracowany w 1996 r przez firmę Sun Microsystems język programowania obiektowego,  składniowo przypominający  C++ , jednak przeznaczony do zastosowań sieciowych ('Java' jest również nazwą  platformy  typu wyłącznie software'owego zawierającej dwa składniki - maszynę wirtualną i interfejs programistyczny: The Java Virtual Machine (Java VM) The Java Application Programming Interface (Java API)).
    Oprogramowanie tworzące API zostało pogrupowane  w biblioteki nazywane pakietami.
    Java nie przenosi wirusów i nie może uszkodzić komputera-klienta (o ile wiadomo). Dokumenty  html udostępniają miniaplikacje Javy za pośrednictwem znacznika <APPLET>(OBJECT). Kod Javy ma rozszerzenie .java, np. test.java. Po skompilowaniu przy użyciu kompilatora o nazwie javac (wydajemy w tym celu polecenie: javac test.java) otrzymujemy klasę test.class. Wywołanie programu java.exe z nazwą klasy jako 'parametrem': java test pozwala wykonać program test . Java jest także środowiskiem przetwarzania online działającym w tzw. maszynie wirtualnej Javy -  JVM (Java Virtual Machine). Ta ostatnia jest rodzajem pośrednika pomiędzy programem Javy i komputerem. Wspomniany wcześniej kod tworzony przez kompilator Javy nie  jest przeznaczony dla konkretnej platformy, lecz jest to 'neutralny' kod pośredni (bytecode, bajtkod) niezależny od sprzętu (przynajmniej na ogół), interpretowany przez JVM, co jest osobliwością Javy. Maszyny wirtualne Javy są obecnie standardowym składnikiem m.in. przeglądarek. JVM jest nie tylko 'wirtualna'; jej kod został zaimplementowany również w obwody scalone. Początkiem Javy był zresztą sprzętowo-praktyczny  projekt Green f-my Sun mający dostarczyć oprogramowanie do zelektronizowanego sprzętu domowego: lodówek, pralek, kuchenek mikrofalowych, ekspresów do kawy a także interaktywnej telewizji.  Zamierzano najpierw użyć C++, lecz przy okazji poszukiwania prostszego języka dla sieci stworzono pod imieniem Oak przodka Javy - języka, o którym mówi się, że dokonał więcej niż po prostu sieciowej rewolucji.

    Obecnie w sieci dostępnych jest wiele opracowań dotyczących Javy; np.  tutorial  i dokumentacja   f-my  Sun; znakiem rozpoznawczym stron poświęconych Javie jest filiżanka dymiącej kawy ('java' oznacza także kawę).

    Ostatnia (2002) wersja Java oznaczona jest numerem 1.4; kolejne dystrybucje są zresztą różnie specyfikowane - wersje (i podwersje)  od 1.0 do 1.1 nazywane były JDK (Java Development Kit) a późniejsze -  SDK (Software Development Kit). Te ostatnie nazywa się także Java 2, ze względu na użycie na platformie Java 2, standardowej  (J2SE, Java 2 Platform, Standard Edition) lub  zaawansowanej, J2EE (Java 2 Platform, Enterprise Edition).

    Java pozwala tworzyć zróżnicowane programy: aplikacje, applety i servlety.

Java API
Java Application Programming Interface - jeden z dwóch  składników platformy Javy (drugim jest   Java Virtual Machine - JVM). Java API to oprogramowanie pogrupowane w biblioteki (libraries) nazywane też pakietami (packages). Patrz też (sierpień 01) lista Java API.
JavaScript
Język skryptowy(object-based scripting language) opracowany przez Netscape  (początkowo znany jako LiveScript; obecna nazwa pojawiła się po nawiązaniu współpracy Netscape-Sun);  operujący elementami formularza, ustawieniami przeglądarki, wykonywaniem appletów Java,  itp. (por. przykład).
    Tekst skryptu umieszczany jest w pliku html w nagłówku (head) lub w ciele ( body) pliku.   JavaScript (a także inne techniki, np. ActiveX controls) pozwala nie tylko umieszczać na stronie informacje, lecz przede wszystkim zwiększa jej funkcjonalność - służy m.in. do wzbogacania strony o możliwości 'interaktywne'.  Aby np. wyświetlić komunikat na pasku stanu wystarczy ustawić kursor myszy nad podkreślonym  fragmentem tekstu. . Podobnie można rejestrować położenie kursora nad elementem graficznym:    (por.przykład). Inna interesująca możliwość, to otwieranie nowego okna o zadanych rozmiarach i 'wyposażeniu' (paski narzędziowe, paski przewijania itp.) 

elektroniczny podręcznik JavaScript. kurs JavaScript dla początkujących formularze w JavaScript
Java VM
Java Virtual Machine - jeden z dwóch  składników platformy Javy (drugim jest Java Application Programming Interface  Java API.
JDBC
Java DataBase Connectivity - API wykonujący polecenia  SQL. Zawiera zestaw klas  i interface w języku Java. Pozwala tworzyć  niezależne od  platformy  programy współpracujące z różnymi systemami (w szczególności z systemami zarządzania relacyjnymi bazami danych RDBMS).
JDC
Java Developer Connection (nazwa zastrz. przez Sun).
JDK
Java Development Kit - pakiet programów ułatwiających pisanie i testowanie aplikacji i  appletów Javy.
JESS
Środowisko utworzone w języku Java  przez E.Friedman-Hilla . Także nazwa języka zgodnego z CLIPS. Ćwiczenie skadni języka możliwe jest w sieci.
JFC
Java Foundation Classes
JiT
Just-in-Time - określenie grupy kompilatorów Java przechwytujących rozkazy procesora w chwili wywołania metody. Metoda   jest tłumaczona na język procesora a kod wynikowy zostaje zapamiętany, dzięki czemu przy kolejnym wywołaniu kompilacja nie musi być powtarzana.
JPEG
Joint Photographic Expert's Group -jeden z formatów graficznych najczęściej spotykanych w Internecie.  Zewnętrznie wyróżnia się tym, że w przypadku powolnej transmisji obraz pojawia się na ekranie 'linia po linii', inaczej niż obrazy . gif, wyświetlane od początku w całości, choć z niższą zdolnością rozdzielczą.

JRE
Java Runtime Environment - minimalna platforma  pozwalająca uruchamiać programy javowskie.

jsc.exe
Kompilator JScript .NET
JScript .NET
Implementacja JavaScript Ed. 4 (a właściwie JScript) dokonana przez Microsoft. Zgodna wstecznie z poprzednią wersją, poszerza ją o szereg właściwości (możliwość kompilacji, typy zmiennych, klasy i in.). Jest jednym z trzech języków podtrzymywanych przez platformę obliczeniową .NET (obok Visual Basic i C#). Programy JScript .NET mogą być skompilowane lub mieć formę skryptów.